بررسی اثرات تغییر تراز آب زیرزمینی آبخوان بر پدیده فرونشست و راهکارهای تعادل بخشی آبخوان (مطالعه موردی؛ دشت علی آباد قم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه قم، قم، ایران

2 عضو هیات علمی دانشگاه قم

3 عضو هیات علمی گروه زمین شناسی مهندسی دانشگاه تهران

چکیده

دشت علی آباد قم واقع در مرکز ایران یکی از مناطقی است که در سال های اخیر به سبب استخراج بیش از حد منابع آب زیرزمینی دچار پدیده فرونشست گردیده است. در این پژوهش با استفاده از روش تداخل‌سنجی تفاضلی راداری به کمک تصاویر سنجنده سنتینل 1 تغییر شکل عمودی زمین در دشت علی‎آباد در بازه زمانی 18 ماهه از فروردین 1394 تا شهریور 1395 مورد پایش قرار گرفت و نتایج حداکثر میزان فرونشست حدود 240 میلی متر را نمایان ساخت. همچنین نتایج نشان می دهد فرونشست در این دشت پدیده ای ادامه دار، پیش رونده و با توزیع مکانی نسبتا ثابت است. در ادامه بررسی تغییرات سطح آب زیرزمینی در دشت ساوه از مهرماه سال 1381 لغایت شهریور سال 1395 نشان دهنده حداکثر افت سطح آب زیرزمینی به میزان 44- متر می باشد. مقایسه نقشه تغییرشکل زمین با نقشه تغییرات سطح آب زیرزمینی نشان می‌دهد رابطه مستقیمی بین توزیع فضایی و شدت تغییر شکل زمین و افت آب‌های زیرزمینی وجود دارد. از سوی دیگر نتایج مقایسه روند تغییرات ضخامت آبرفت در مقایسه با تغییر شکل زمین نشان می دهد که ضخامت آبرفت دشت علی آباد از حدود 20 متر تا 300 متر متغیر می‌باشد و رابطه مستقیم معنی‌داری بین این دو پارامتر در منطقه مورد مطالعه وجود ندارد. از سوی دیگر بررسی ها نشان دادند نوع لایه بندی و وجود لایه هایی از جمله سازندهای ریزدانه با ضخامت زیاد از عوامل دیگر تاثیرگذار در شدت و نرخ پدیده فرونشست در دشت علی آباد می باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the effect of aquifer water table variation on the subsidence phenomenon and balancing strategies of the aquifer (Case study: Ali Abad Plain, Qom)

نویسندگان [English]

  • Ali Edalat 1
  • mahdi khodaparast 2
  • Ali M. Rajabi 3
1 University of Qom, Qom, Iran
3 Faculty member, Engineering Geology, Tehran University
چکیده [English]

Ali Abad Plain of Qom Province, located in the center of Iran, is among the areas recently affected by subsidence phenomenon due to water overexploitation. In this research, using the differential radar interferometry and Sentinel-1 images, vertical land deformation was monitored for an 18-month period from March 2015 to September 2016. The results showed a maximum subsidence of 240 mm. Moreover, it was found that subsidence in this plain is a progressive and continuous phenomenon with an almost constant spatial distribution. Next, groundwater table fluctuations were measured in Saveh Plain for a 14-years period ranging from September 2002 to September 2016. The results showed a maximum water table decline of -44 m. Comparing the ground deformation map with groundwater level fluctuation map revealed a direct relation between spatial distribution and ground deformation intensity and groundwater drop. In addition, comparing the alluvium thickness variations with ground deformation indicates that the alluvium thickness of the Ali Abad Plain varies from 20 m in its eastern part to 300 m in the western and central areas. The results do not show any significant relation between these two parameters in the study area. Moreover, it was found that layering type and the presence of thick fine-grained formations are among other factors affecting the intensity and rate of subsidence in the plain.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Subsidence
  • Differential SAR interferometry (DInSAR)
  • Groundwater
  • Balancing
  • Ali-Abad plain