استفاده از فیلترذره‌ای برای تخمین دقیق شرایط مرزی بار آبی ثابت در آبخوان آزاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشیار دانشکده فنی و مهندسی شهید نیکبخت، گروه عمران، دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 دانشیار گروه سازه های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سیستان و بلوچستان

4 مهندسی عمران، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه بیرجند

10.22060/ceej.2020.18708.6937

چکیده

در این مطالعه به کمک روش فیلترذره‌ای و مدل عددی بدون شبکه جریان آب زیرزمینی، مقادیر دقیق سطح آب در مرزهای هد ثابت آبخوان بیرجند تعیین شدند. فیلتر ذره‌ای یکی از روش‌های همگون‌سازی داده‌ها بوده که در جهت کالیبراسیون آنلاین و بهبود عملکرد مدل‌های عددی دینامیکی کمک شایانی می‌کند. همچنین مدل عددی بدون شبکه، از جمله مدل‌هایی است دامنه محاسباتی را شبکه‌بندی نمی‌کند و معادلات را تنها بر روی گره‌ها اعمال می‌کند. در این آبخوان نه جبهه ورودی و یک جبهه خروجی هد ثابت وجود دارد که این جبهه‌ها در مدل بدون شبکه، تعداد 105 گره مرزی را شامل می‌شوند. پس از تعیین حدود بالا و پایینِ سطح آب برای هر یک از این گره‌ها در الگوریتم فیلتر ذره‌ای مقادیر دقیق هد در نقاط مرزی تعیین شد و سپس به کمک مدل شبیه‌ساز، سطح آب زیرزمینی بدست آمده با مقادیر مشاهداتی مقایسه شدند. نزدیکی نتایج به مقادیر مشاهداتی، قدرت این روش در جهت تخمین مقادیر دقیق مرزی را نشان ‌داد، به طوریکه، با اتصال این روش کالیبراسیون به مدل بدون شبکه، خطای جذر میانگین مربعات از 757/0 به 386/0 متر رسید. این مقدار کاهش در مقدار خطا، ضرورت اضافه شدن این روش، به تمامی مدل‌های آب زیرزمینی را نشان می‌دهد. همچنین نتایج نشان دادند که با افزایش تعداد ذرات، در روش فیلتر ذره‌ای، دقت نتایج بالاتر می‌رود، به طوریکه خطای جذر میانگین مربعات با در نظرگرفتن 500، 700 و 1000 ذره به ترتیب 484/0، 401/0 و 386/0 متر می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Usage of Particle Filter for Exact Estimation of Constant Head Boundaries in Unconfined Aquifer

نویسندگان [English]

  • Ali Mohtashami 1
  • Seyed Arman Hashemi Monfared 2
  • G. Azizyan 3
  • Abolfazl Akbarpour 4
1 Department of civil engineering
2 Associate Professor of Civil Engineering Department, University of Sistan and Baluchestan
3 Associate Professor in Hydraulic Structure, University of Sistan and Baluchestan Zahedan, Iran
4 Faculty of Engineering, University of Birjand
چکیده [English]

Having the exact values of boundary conditions is one of the effective way to accurate groundwater models. In the present study, the exact value of constant head boundaries in Birjand aquifer is specified with the usage of particle filter linked to meshless groundwater model. Particle filter known as one of the data assimilation methods applies to dynamic systems in order to improve their performance. Meshless model, one of the numerical models that do not mesh the problem domain, enforces the governed equation to nodes. Birjand aquifer with almost 269 km2 area, has 190 extraction and 10 observation wells. There are also nine inflow and one outflow regions with constant head boundary conditions, which include 105 boundary nodes. After determination of the lower and upper bounds of groundwater head for each node, the exact values of this parameter is computed. Finally, the simulated groundwater head compared with observation data. The closeness of the achieved results to the observation data showed the performance of the engaged method, as the results indicated a significant decrease in RMSE occurs just with the usage of particle filter linked to meshless model. RMSE value reduced to 0.386 m as its previous value was 0.757 m. The results also showed that the model was more accurate when the number of particles in particle filter increased. The RMSE value for 500, 700 and 1000 particles were 0.484, 0.401 and 0.386m respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Birjand aquifer
  • RMSE
  • Constant Head Boundary Condition
  • Particle Filter
  • Meshless Groundwater Flow Model