ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در رواناب شهری (مطالعه موردی: حوضه شمال و شرق تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فناوری های محیط زیست، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده علوم محیطی

3 دانشگاه تهران، دانشکده محیط زیست

چکیده

رواناب‌های شهری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع انتشار فلزات سنگین به محیط‌های پذیرنده، مخاطرات بالقوه محیط زیستی و بهداشتی در پی دارند. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی محتوای ده فلز سنگین در رواناب حوضه سرخه حصار تهران بود. نمونه‌برداری از رواناب خروجی حوضه طی سه رخداد سیلابی در سال‌های 98-1397 انجام و در مجموع 30 نمونه برداشت و غلظت فلزات سنگین آرسنیک، آهن، سرب، روی، کادمیم، کروم، مس، منگنز، مولیبدن و نیکل در آن‌ها به‌وسیله دستگاه ICP-MS اندازه‌گیری شد. عناصر آهن، منگنز، روی، سرب، مس، کروم، نیکل، آرسنیک، مولیبدن و کادمیم به‌ترتیب بیش‌ترین فراوانی را در کل نمونه‌ها داشتند. نوسان بالای غلظت‌ها در طول هر رخداد بارشی نشان داد بیش‌ترین غلظت‌ها مربوط به زمان عبور پیک اولیه و کم‌ترین غلظت‌ها مربوط به نمونه‌های پس از عبور پیک اولیه می‌باشد. نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن همبستگی قوی بین اغلب فلزات به‌ویژه آهن، منگنز، روی، سرب، نیکل، کادمیم و مس را نشان داد که بیانگر منابع انتشار مشترک و رفتار ژنوشیمیایی مشابه این عناصر در رواناب بود. هم‌چنین میانگین مقادیر شاخص‌ آلودگی، شاخص ارزیابی فلزات سنگین و شاخص آلودگی فلزات سنگین به‌ترتیب 7/24، 1/30 و 2/130 بود که نشان داد از نظر این شاخص‌ها بیش‌تر نمونه‌ها در سطح بسیار آلوده و آلوده قرار داشتند که دلیل آن غلظت بالای سه عنصر آهن، منگنز و سرب در مقایسه با حدود مجاز استاندارد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessment of heavy metals pollution in urban runoff (case study: north and east catchment of Tehran city)

نویسندگان [English]

  • Seyed Hossein Hashemi 1
  • Ali Ghadiri 2
  • Touraj Nasrabadi 3
1 Department of Environmental Technology, Environmental Sciences Institute, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Shahid Beheshti University
3 Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Urban runoff as one of the most important emission sources of heavy metal to the environment has potential environmental and health risks. This study aimed to evaluate the content of ten heavy metals in runoff of Sorkheh Hesar catchment, Tehran for this purpose, Runoff samples were taken from the outlet of Sorkheh Hesar catchment during three flood events in 2018- 19 and the total concentration of heavy metals was determined by ICP-MS. Fe, Mn, Zn, Pb, Cu, Cr, Ni, As, Mo and Cd had the highest abundance in all samples, respectively. The results of Spearman's rank correlation coefficient showed strong correlation between most metals, especially Fe, Mn, Zn, Pb, Ni, Cd and Cu, which indicating the same input sources and similar geochemical behavior. Also the mean values of Contamination Index, Heavy Metal Evaluation Index and Heavy Metal Pollution Index were 24.7, 30.1 and 130.2, respectively which indicated most of the samples were in contaminated and high contaminated level, due to high concentration of three elements including Fe, Mn and Pb in compare to standard permissible values.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Heavy Metals
  • Urban runoff
  • Flood event
  • Pollution index
  • Tehran