ارزیابی ریسک‌های زیست‌محیطی سد البرز با استفاده از روش‌های تاپسیس و تاپسیس فازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 قم-دانشگاه قم-دانشکده فنی-اتاق مدیر گروه عمران-

3 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر، ایران

چکیده

هدف از انجام این تحقیق ارزیابی ریسک‌های زیست‌محیطی سد البرز بر‌روی رودخانه بابلرود واقع در شهرستان بابل، با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند شاخصه بود. در ابتدا به شناسایی محیط‌‌زیست محدوده مورد مطالعه پرداخته شد و سپس لیستی از ریسک‌های زیست‌محیطی شناسایی شده، در فاز ساختمانی و ‌بهره‌برداری تهیه و در قالب پرسشنامه در اختیار کارشناسان محیط‌زیست و آشنا با حوزه سد البرز قرار داده شد. ریسک‌های زیست‌محیطی براساس سه شاخص شدت وقوع، احتمال وقوع و اهمیت ریسک، طبق طیف امتیازدهی لیکرت توسط کارشناسان امتیازدهی گردید، سپس با استفاده از روش‌های تاپسیس و تاپسیس فازی رتبه‌بندی ریسک‌های زیست‌محیطی انجام شد. مهمترین ریسک‌های سد البرز با استفاده از روش تاپسیس در فاز ساختمانی به ‌ترتیب: تخریب جنگل در محدوده سد با امتیاز 926/0 ، جابه‌جایی ساکنان مخزن سد با امتیاز 837/0 و در فاز بهره‌برداری به ‌ترتیب: لایه‌بندی حرارتی مخزن سد با امتیاز 847/0 ، زمین لغزش با امتیاز 751/0 ، همچنین مهمترین ریسک‌های سد البرز با استفاده از روش تاپسیس فازی در فاز ساختمانی به ‌ترتیب: جابه‌جایی ساکنان مخزن سد با امتیاز 682/0 ، تخریب جنگل در محدوده سد با امتیاز 677/0 و در فاز بهره‌برداری به‌ترتیب: لایه‌بندی حرارتی مخزن سد با امتیاز 645/0 ، زمین لغزش با امتیاز 630/0 بدست آمد و در نهایت برای رفع تعارض بین نتایج از یکی از روش‌های ادغام (روش میانگین رتبه‌ها) استفاده شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Environmental risk assessment of Alborz Dam using Topsis and Fuzzy Topsis methods

نویسندگان [English]

  • leila moradi 1
  • Taher Rajaee 2
  • Maedeh Sadeghpoor 3
1 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Qom University, Qom, Iran
2 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Qom University, Qom, Iran
3 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Islamic Azad University, Qaemshahr Branch, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was to evaluate the environmental risks of Alborz Dam on Bababrood River in Babol city, using multi-criteria decision making methods. Initially, environmental identification of the study area was carried out, Then a list of environmental risks identified in the construction and exploitation phase was prepared and presented to environmental experts familiar with the Alborz dam area in the form of a questionnaire. environmental risks scored by environmental experts based on three indicators, Severity of occurrence, Probability of occurrence, Then environmental risks ranking was performed using TOPSIS and Fuzzy TOPSIS methods. The most important risks of Alborz dam using TOPSIS method in the construction phase, respectively: Was Obtained, Destruction of forest within the dam with a score of 0.926, Displacement of reservoir residents with a score of 0.837 And in the phase of operation: Thermal stratification of dam reservoir with a score of 0.847, Landslide with a score of 0.751. Also, the most important risks of the Alborz dam using the Fuzzy Topsis method in the construction phase, respectively: Was Obtained, Displacement of reservoir residents with a score of 0.682, Demolition of forest within the dam with a score of 0.677, And in the phase of operation, respectively: Thermal stratification of dam reservoir with a score of 0.645, Landslide with a score of 0.630. Finally, one method of integration (average rating method) was used to resolve the conflict between the results.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental risk assessment
  • multi-criteria decision-making
  • Topsis
  • Fuzzy TOPSIS
  • Alborz Dam